Σκέψεις πτερόεσσες

Στο δεύτερο μέρος της Ηθικής, ο φιλόσοφος αναλύει με τρόπο γεωμετρικό το ζήτημα της προέλευσης του ανθρώπινου πνεύματος, τη σχέση του με το ανθρώπινο σώμα και τον τρόπο που οι ιδέες συσχετίζονται με τα πράγματα (Η, ΙΙ.1-7).  Ακολούθως, παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν η φαντασία και η μνήμη (Η, ΙΙ.14-18) και εξηγεί πώς γεννιέται η πλάνη, προσδιορίζοντας τι είναι οι ατελείς ή συγκεχυμένες ιδέες και ποιες είναι οι εντελείς ή αληθινές ιδέες (Η, ΙΙ.32-36).  Τέλος, βάσει αυτών των ιδεών, διακρίνει τη γνώση σε τρία γένη (Η, ΙΙ.41-46) … More Τα είδη της γνώσης στην «Ηθική» του Σπινόζα.

Ἀκοῦστε. Ἐγὼ εἶμαι ὁ γκρεμιστής, γιατί εἶμ᾿ ἐγὼ κι ὁ κτίστης, ὁ διαλεχτὸς τῆς ἄρνησης κι ὁ ἀκριβογιὸς τῆς πίστης. Καὶ θέλει καὶ τὸ γκρέμισμα νοῦ καὶ καρδιὰ καὶ χέρι. Στοῦ μίσους τὰ μεσάνυχτα τρέμει ἑνὸς πόθου ἀστέρι. Κι ἂν εἶμαι τῆς νυχτιᾶς βλαστός, τοῦ χαλασμοῦ πατέρας, πάντα κοιτάζω πρὸς τὸ φῶς τὸ ἀπόμακρο τῆς μέρας. ἐγὼ ὁ σεισμὸς ὁ ἀλύπητος, ἐγὼ κι ὁ ἀνοιχτομάτης· … More «Ὁ γκρεμιστής», Κωστής Παλαμάς

Ὅμως ἡ Ποίηση βλέπει τὰ ὅρια. Βεβαίως, καὶ ὁ Πλάτων ἦταν ποιητής. Ὄχι ὅμως περισσότερο ποιητὴς ἀπὸ τὸν Σοφοκλῆ. Γι’ αὐτὸ ἄλλωστε καὶ ὁ πρῶτος ἄλλαξε ἐγκαίρως ἀπασχόληση. Ἐνῶ ὁ Σοφοκλῆς παρέμεινε ποιητὴς ἕως τὸ βαθὺ γῆρας του. Καὶ ἀκριβῶς τότε, στὸ βαθὺ γῆρας του, ἔφερε τὸν Οἰδίποδα ἀπὸ τὶς Θῆβες στὴν Ἀθήνα. Γιὰ νὰ διδάξει στὴ φιλοσοφικὴ Ἀθήνα τὸ «μέγιστο μάθημα» τῆς Ποιήσεως.
Τὸ μάθημα τοῦ Σοφοκλῆ ἦταν τὸ πλέον ἀντιφιλοσοφικό, θὰ τὸ λέγαμε τὸ πλέον ἀντιελληνικό. Διότι ἐδίδαξε πὼς ὁ ἄνθρωπος δὲν γνωρίζει μὲ τοὺς ὀφθαλμούς.
Ἐπίσης, διότι ἐδίδαξε ὅτι ὁ ἄνθρωπος δὲν γνωρίζει μὲ τὴ σκέψη τὸ ὅλον τῆς ὑπάρξεως. … More Χ. Μαλεβίτσης: Ο αντιφιλοσοφικός Σοφοκλής

Ἡ ἰδέα ζῇ ἐν τῇ ψυχῇ, ὡς λύχνος καιόμενος. Αὕτη κατοπτρίζει τὸ θεῖον κάλλος, αὕτη γεννᾷ τὴν εὐδαιμονίαν. Ὁ ἔρως ἠράσθη τῆς ψυχῆς, ἡ ἕνωσις αὐτῶν παρήγαγε τὴν ἀνθρωπότητα.

Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Ἡ γυφτοπούλα, 1884). … More Έρως και Ψυχή

«Για έναν αληθινό ποιητή, και μάλιστα γι’ αντιπροσωπευτικό ποιητή, ζωή και τέχνη γίνονται ένα. Για έναν αληθινό ποιητή, το έργο του, σαρξ εκ της σαρκός του και οστούν εκ των οστών του, δεν είν’ άλλο παρά τυχαία ―και μοιραία― έκφραση της ζωής του, όμοια μ’ όλες τις άλλες, σε τρόπο που η τέχνη του να είναι η ζωή του και η ζωή του να είναι η τέχνη του, μαζί ν’ αρχίζουν, μαζί να προχωρούν και μαζί να τελειώνουν.» … More Τέλλος Άγρας: Για την ποίηση.

γίνωσκε δ᾽ οἷος ῥυσμὸς ἀνθρώπους ἔχει. … More Ἀρχίλοχος ὁ Πάριος, απ. 128W

Καὶ μιὰ μέρα θέλω νὰ γράψουν στὸν τάφο μου: ἔζησε στὰ σύνορα μιᾶς ἀκαθόριστης ἡλικίας καὶ πέθανε γιὰ πράγματα μακρινὰ ποὺ εἶδε κάποτε σ᾿ ἕνα ἀβέβαιο ὄνειρο.
… More Τάσος Λειβαδίτης, «Ἐκμυστηρεύσεις»

καὶ ἡ θάλασσα οὐκ ἔστιν ἔτι

Κι ἐγὼ στὰ χέρια μου μόνο μ᾿ ἕνα καλάμι
εἴταν ἔρημη ἡ νύχτα τὸ φεγγάρι στὴ χάση
καὶ μύριζε τὸ χῶμα ἀπὸ τὴν τελευταία βροχή.
Ψιθύρισα ἡ μνήμη ὅπου καὶ νὰ τὴν ἀγγίξεις πονεῖ.
ὁ οὐρανὸς εἶναι λίγος, θάλασσα δὲν ὑπάρχει,
ὅ,τι σκοτώνουν τὴν μέρα τ᾿ ἀδειάζουν μὲ κάρα πίσω ἀπ᾿ τὴ ράχη. … More Γ. Σεφέρης, Μνήμη Α’